Start Środowisko Informacje ogólne

Informacje ogólne

 
Gmina Jeżowe położona jest w Makroregionie Kotliny Sandomierskiej, na pograniczu dwóch mezoregionów: Płaskowyżu Kolbuszowskiego i Równiny Tarnobrzeskiej. Płaskowyż Kolbuszowski obejmuje swym zasięgiem zachodnią i centralną część gminy, jest to wysoczyzna, lekko falista o nachyleniu w kierunku północnym. Kotlina Tarnobrzeska jest równiną piaszczystą, płaską, przeciętą wstęgami dolin rzecznych, urozmaiconą wałami wydm parabolicznych oraz dolinkami bocznymi, płaskimi, najczęściej podmokłymi.
 
Teren gminy Jeżowe znajduje się na wysokości od 168 do 221 m n.p.m. Deniwelacje terenu wynoszą ok. 50 m wysokości względnej. Gmina położona jest w centralnej części jednostki geologicznej Polski określonej jako Zapadlisko Przedkarpackie. Na obszarze gminy z surowców podstawowych stwierdzono występowanie złóż surowca energetycznego – gazu ziemnego. Występuje on w obrębie udokumentowanych w kategoriach bilansowych (kategoria C) dwóch złóż: Jeżowe N i Jeżowe S. Gaz tu występujący charakteryzuje się bardzo dobrymi parametrami, jest wysokometanowy (zawiera ok. 70 – 90% metanu) i niskoazotowy (ok. 5% azotu).  Dość powszechnie na terenie gminy występują surowce pospolite. Są to kruszywa naturalne – piaski eoliczne występujące w obrębie całej gminy, piaski rzeczne terenów akumulacyjnych w północnej części gminy, surowce ilaste w centralnej i południowo – zachodniej części gminy. Najbardziej dostępnym i eksploatowanym surowcem jest piasek pobierany ze złoża piasku Jeżowe-Pikuły. Żwiry eksploatowane są lokalnie przez mieszkańców na własne potrzeby budowlane.
 
Ponadto na terenie gminy zostały wstępnie rozpoznane złoża torfów. Są to złoża niskie, najbogatsze w składniki pokarmowe ze wszystkich rodzajów złóż (torfy przejściowe, torfy wysokie). Obszar gminy jest pod wpływem oddziaływania klimatu czarnomorskiego. W okresie jesieni i zimy przeważają wiatry zachodnie. Główną rolę w wegetacji roślin odgrywają wiatry południowo-wschodnie, ciepłe w okresie lata, o prędkości średnio 3,6 m/s. Roczna suma opadów waha się w granicach 600-700 mm. Niekorzystnie na rozwój roślin wpływają przymrozki (liczba dni z przymrozkami wynosi 120-135).  Specyficzny mikroklimat występuje w obrębie kompleksów leśnych, cechujący się osłabieniem promieniowania słonecznego, dużą zacisznością, wyrównaną termiką i podwyższoną wilgotnością względną.  Obszar gminy położony jest w zlewni rzeki Wisły. Przez teren gminy (na południowo – zachodnim skraju) przebiega granica wododziałów II rzędu – rzeki Łęg i Sanu.
 
Gmina Jeżowe odwadniana jest przez rzekę Rudną i jej lewobrzeżny dopływ - Głęboką oraz przez rzekę Łąkieć - dopływ Łęgu. Ponadto na terenie gminy występuje szereg bezimiennych cieków, okresowo wysychających. Z wód stojących występujących na terenie gminy należy wymienić zbiornik utworzony w obniżeniu terenu w miejscowości Jeżowe – Kowale (naturalny, częściowo pogłębiony) o pow. 2,0 ha. Wody powierzchniowe płynące są dziś najbardziej zanieczyszczonym elementem środowiska w Polsce, co jest następstwem nieracjonalnej gospodarki zasobami oraz odprowadzania nadmiernej ilości ścieków przemysłowych i komunalnych o niedostatecznym stopniu oczyszczenia. Istotnym czynnikiem degradującym wody powierzchniowe są zanieczyszczenia obszarowe pochodzące ze spływów powierzchniowych, wprowadzających do wód zanieczyszczenia pochodzące z gospodarki rolnej (nawozy, środki ochrony roślin) oraz zanieczyszczenia bakteriologiczne będące rezultatem stosowania praktyki nadrzędności zaopatrzenia ludności w wodę z wodociągów w stosunku do uporządkowania gospodarki ściekowej.
 
Sytuacja taka, dotyczy terenu gminy Jeżowe, gdzie 100% gospodarstw posiada dostęp do sieci wodociągowej, spory odsetek gospodarstw korzysta z wodociągu przy braku sieci kanalizacyjnej. W sieć kanalizacyjną wyposażona jest część gospodarstw w miejscowości Jeżowe Centrum, Zanawsie, Kowale, Podgórze i Pikuły. Pozostałe gospodarstwa organizują gospodarkę ściekową we własnym zakresie (zbiorniki bezodpływowe), co stwarza zagrożenie dla środowiska w przypadku nieprawidłowej eksploatacji. Funkcjonująca w miejscowości Jeżowe mechaniczno – biologiczna oczyszczalnia ścieków komunalnych charakteryzuje się wysoką skutecznością ich oczyszczania. Ścieki odprowadzane są do rzeki Głęboka za pośrednictwem rowu. Znaczna część terenu gminy Jeżowe znajduje się w obrębie wydzielonego w widłach Wisły i Sanu Głównego Zbiornika Wód Podziemnych (GZWP) Nr 425 Dębica – Stalowa Wola – Rzeszów. Jest to największy powierzchniowo zbiornik na terenie województwa podkarpackiego. W oparciu o zasoby GZWP na terenie gminy funkcjonuje ujęcie w miejscowości Jeżowe – Pikuły o zatwierdzonych zasobach eksploatacyjnych w kategorii „B” wynoszących 240,0 m3/h.
 
Badania jakości wód podziemnych wykonywane są w ramach monitoringu krajowego i wojewódzkiego. Na terenie gminy punkt pomiarowy sieci regionalnej znajduje się w miejscowości Jeżowe w obrębie GZWP Nr 425, na którego zasobach bazuje ujęcie gminne. Jak wynika z systematycznie prowadzonych badań są to wody niskiej jakości (klasa III), głównie ze względu na podwyższone wartości żelaza i manganu naturalnego pochodzenia, co jest charakterystyczne dla zbiorników czwartorzędowych. Wody tego zbiornika wykorzystywane dla zaopatrzenia w wodę pitną wymagają uzdatniania. Na podstawie serii badań wykonanych przez PSSE w Stalowej Woli woda z wodociągu gminnego w badanym zakresie jakości wód odpowiada wymogom określonym przez stosowne przepisy określające warunki jakim powinna odpowiadać woda pitna. Powietrze atmosferyczne jest jednym z elementów środowiska decydującym o jakości życia człowieka i jego otoczenia.

 
Gmina Jeżowe położona jest w rejonie o dość korzystnych warunkach aerosanitarnych.  Z uwagi na brak rozwiniętego przemysłu, brak punktowych, uciążliwych źródeł emisji zanieczyszczeń powietrza, gmina Jeżowe nie należy do terenów o dużym zanieczyszczeniu powietrza atmosferycznego. Niemniej na stan czystości powietrza w gminie wpływ posiada emisja zanieczyszczeń wynikająca z bliskiego sąsiedztwa przemysłu Nowej Sarzyny oraz napływ zanieczyszczeń pochodzących z przemysłu i gospodarki komunalnej Tarnobrzega, Połańca, Stalowej Woli. Zjawiska te są w znacznym stopniu ograniczone przez kompleksy leśne występujące na zachodzie i wschodzie gminy oraz w jej otoczeniu. Wpływ na stan środowiska atmosferycznego w skali lokalnej posiada niekontrolowana emisja z różnych źródeł. Zalicza się do nich emisję z:
 
-sektora transportowego,
-sektora komunalnego – z małych kotłowni i palenisk domowych, gdzie podstawowym źródłem energii cieplnej jest spalanie węgla i koksu,
-rolnictwa (hodowla bydła, zabiegi agrotechniczne).

Narastającym problemem staje się emisja komunikacyjna, szczególnie odczuwalna lokalnie w rejonach tras tranzytowych. Przez centralną część gminy z północy na południe przebiega droga krajowa Nr 19 charakteryzująca się przeciętnym natężeniem ruchu (ok. 2900 pojazdów na dobę) oraz droga wojewódzka Nr 861 o niewielkim natężeniu ruchu (1100 – 1200 pojazdów na dobę). Należy przypuszczać, iż w rejonie trasy krajowej może wystąpić podwyższona emisja zanieczyszczeń komunikacyjnych w miarę nasilania się ruchu, co może stanowić uciążliwość na niewielkim odcinku w terenach zabudowanych w miejscowości gminnej.

Użytki rolne występujące na terenie gminy zaliczane są do gleb III – VI z klasy bonitacyjnej. Przeważają użytki w klasach V i VI. Spory procent stanowią gleby pochodzenia organicznego, są to gleby torfowe, murszowe w klasie IV, V i VI, wykształcone na piaskach i glinach. Występują na terenie wsi: Stary Nart, Jeżowe, Groble, Krzywdy. Do czynników degradujących glebę należą: nadmierne ilości metali ciężkich - kadmu, miedzi, cynku, ołowiu, niklu, zakwaszenie przez związki siarki i azotu.

W celu uzyskania całości obrazu trwałych przekształceń i zmian zachodzących w glebie oraz stworzenia możliwości szybkiego reagowania na zachodzące nieprawidłowości realizowany jest monitoring gleb zajmujący się badaniem i oceną stanu biologicznie czynnej powierzchni ziemi. Na podstawie ogólnopolskiego programu badań realizowanego pod nadzorem merytorycznym IUNG w Puławach przez OSChR w Kielcach stwierdza się na terenie gminy:

-55% - gleby bardzo kwaśne (do 4,5 pH),
-33% - gleby kwaśne (do 5,5 pH),
-11% - gleby lekko kwaśne,
-1% - gleby obojętne,
-brak gleb o odczynie zasadowym.

Największym bogactwem przyrodniczym gminy są lasy występujące w postaci dwóch odrębnych kompleksów leśnych w południowo – zachodniej i wschodniej części gminy, stanowiące pozostałość dawnej Puszczy Sandomierskiej. Otaczają one wielkim pierścieniem miejscowości gminy Jeżowe. Przeważają drzewostany sosnowe (ok. 80%) z domieszką brzozy (4%), dębu (3,5%), buka, olszy, świerka i jodły. Pod względem wiekowym w przewadze występują drzewostany w III (41 – 60 lat) i IV (61 – 80 lat) klasie wieku. Spory procent zajmują drzewostany w V klasie wieku (powyżej 80 lat), szczególnie w kompleksie położonym w południowo – zachodniej części gminy.
Lasy na terenie gminy zajmują powierzchnię 3862,50 ha, co stanowi ok. 30% ogólnej powierzchni gminy. Powierzchnia lasów państwowych pozostaje we władaniu Nadleśnictwa Rudnik oraz Nadleśnictwa Kolbuszowa. Wśród kompleksów leśnych występujących na terenie gminy wydzielono lasy posiadające status lasów ochronnych. Łączna powierzchnia lasów ochronnych wynosi 1576,70 ha, co stanowi 41% ogólnej powierzchni lasów.
 

Poprawiony (wtorek, 17 kwietnia 2012 12:59)

 
Powiaty